Jak wynika z raportu „Higiena cyfrowa i aktywność fizyczna młodzieży w Polsce, ponad 61 proc. nastolatków uważa, że spędza przed ekranami zbyt dużo czasu, a niemal połowa uzyskuje niski wynik w ocenie codziennej aktywności fizycznej. Badanie pokazuje, że wyzwaniem dla młodego pokolenia jest nie tylko organizacja czasu między nauką i obowiązkami, ale również znalezienie równowagi między światem cyfrowym a ruchem. Tymczasem aktywność fizyczna nie musi konkurować z edukacją. Może być jej ważnym uzupełnieniem i elementem przygotowania
do dorosłego życia.
Lekcje, wykłady, egzaminy, sprawdziany, praca, projekty i życie towarzyskie. Licealiści i studenci funkcjonują dziś w intensywnym rytmie, w którym coraz trudniej znaleźć czas na odpoczynek i regularną aktywność fizyczną. Znaczną część dnia spędzają przed ekranami: podczas zajęć, nauki, pracy przy komputerze czy kontaktów ze znajomymi. W natłoku obowiązków sport często traktowany jest jako dodatkowa aktywność, na którą można sobie pozwolić dopiero po wykonaniu wszystkich zadań.
W praktyce taki moment nie zawsze nadchodzi.
Skalę zjawiska pokazuje raport z I Ogólnopolskiego Badania Higieny Cyfrowej i Aktywności Fizycznej Młodzieży w Polsce, przygotowany przez Fundację Instytut Cyfrowego Obywatelstwa i Fundację ORLEN. Badanie objęło 2428 uczniów w wieku 12–17 lat. Aż 61,5 proc. respondentów oceniło, że spędza przed ekranami zbyt dużo czasu. Co czwarty nastolatek korzystał z urządzeń ekranowych przez co najmniej siedem godzin dziennie w dni powszednie. W weekendy odsetek ten wzrastał do 43,4 proc. Raport zwraca uwagę również na poziom aktywności fizycznej. Blisko połowa badanych (49,6 proc.) uzyskała niski wynik ogólny w skali PAQ-A, służącej do oceny aktywności fizycznej młodzieży, a wysoki wynik osiągnęło zaledwie 2,8 proc. Jednocześnie 50,7 proc. nastolatków spełniało przyjęte w badaniu kryterium umiarkowanej do intensywnej aktywności fizycznej, czyli średnio 60 minut ruchu w co najmniej czterech dniach tygodnia. Dane pokazują więc, że choć część młodych ludzi podejmuje regularny wysiłek, codzienna aktywność pozostaje dla wielu wyzwaniem.
– Młodzi ludzie często myślą, że aktywność fizyczna zabiera im czas, który mogliby przeznaczyć na naukę lub pracę. Warto jednak zmienić tę perspektywę. Ruch jest elementem dbania o własną efektywność. Pozwala oderwać się od obowiązków, zmienić rodzaj aktywności i zadbać o organizm, który przez wiele godzin pozostaje w jednej pozycji. Nie chodzi o to, żeby każdy trenował wyczynowo, ale żeby aktywność stała się naturalną częścią tygodniowego planu – mówi Jakub Lewandowski, dyrektor Kozerki School.
Nie trzeba od razu zapisywać się na kilka treningów tygodniowo. Dobrym początkiem może być spacer między zajęciami, aktywny dojazd do szkoły lub na uczelnię, krótka sesja ćwiczeń czy regularna gra
w tenisa. Istotne jest również przerywanie długich okresów siedzenia. Nawet krótkie przerwy na ruch pomagają zmienić rytm dnia i ograniczyć czas spędzany bez aktywności
Co ciekawe, autorzy raportu zauważyli również związek między poziomem aktywności fizycznej
a nawykami cyfrowymi. Wraz ze wzrostem aktywności młodzieży częściej obserwowano korzystniejsze zachowania związane z higieną cyfrową. Z kolei słabsza kontrola korzystania z urządzeń ekranowych częściej współwystępowała z niższym poziomem aktywności fizycznej. Nie oznacza to, że sport sam rozwiązuje problem nadmiernego korzystania z technologii. Pokazuje jednak, że oba obszary warto traktować jako elementy wspólnej troski o dobrostan młodych ludzi.
Sport ma znaczenie nie tylko dla kondycji fizycznej. To również przestrzeń rozwijania umiejętności przydatnych w edukacji i przyszłej karierze zawodowej. Regularne treningi uczą planowania, odpowiedzialności i konsekwencji. Aktywność zespołowa rozwija komunikację i współpracę,
a dyscypliny indywidualne pozwalają lepiej poznać własne możliwości i ograniczenia. W sporcie młodzi ludzie uczą się także radzenia sobie z niepowodzeniami, przyjmowania informacji zwrotnej i wyciągania wniosków z własnych decyzji. – W edukacji nie powinniśmy koncentrować się wyłącznie na wynikach
i wiedzy przedmiotowej. Równie ważne jest przygotowanie młodych ludzi do samodzielnego życia, podejmowania decyzji i dbania o siebie. Sport uczy, że na efekty trzeba pracować, że niepowodzenia są częścią procesu i że systematyczność ma znaczenie. To doświadczenia, których nie da się zastąpić samą teorią – podkreśla Jakub Lewandowski.
Takie podejście jest bliskie koncepcji Kozerki School – liceum, w którym edukacja obejmuje nie tylko rozwój intelektualny, ale także aktywność fizyczną, samodzielność i budowanie kompetencji społecznych. Ruch i doświadczenie są ważnymi elementami przygotowania młodych ludzi do dorosłości. W tym ujęciu sport nie konkuruje z nauką o czas i uwagę ucznia, lecz staje się częścią procesu wszechstronnego rozwoju.
